Kültürel mirasın dijital ortama aktarılması, Türk-İslam düşünce birikiminin yapay zekâ destekli sistemlerle geleceğe taşınması ve ortak hafızanın yeniden inşası hedefleri doğrultusunda düzenlenen çalıştayda; dil, hafıza, kültürel süreklilik, toplumsal afazi, yapay zekâ, dijital kültürel diplomasi ve akademik hakemlik süreçleri ele alındı.

Çalıştayın ilk oturumunda; Rektörümüz Prof. Dr. Hasan Ali Karasar, “Alev Alatlı, Toplumsal Afazi ve Dünyaya Yön Veren Metinler Ufku” başlıklı konuşmasını gerçekleştirdi. Karasar, Üniversitemizin kuruluş sürecinde kurucumuz Alev Alatlı ve İlber Ortaylı gibi isimlerin entelektüel katkılarıyla şekillenen akademik vizyonun, bugün büyük bir dijital kültür projesine dönüştüğünü ifade etti. “Batı’ya Yön Veren Metinler” ve “Bize Yön Veren Metinler” külliyatlarının yapay zekâ çağında yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirten Karasar, Türk-İslam medeniyetine ait metinlerin dijitalleştirilmesi, yapay zekâ tarafından işlenebilir hâle getirilmesi, dünya dillerinde erişime açılması ve kültürel hafızanın küresel düzeyde görünür kılınmasının önemine dikkat çekti. Konuşmasında Alev Alatlı’nın “Toplumsal Afazi” kavramına da değinen Prof. Dr. Karasar, kavramı toplumların ortak anlam üretme kapasitesini kaybetmesiyle ilişkili bir medeniyet krizi olarak ele aldı. Karasar, yapay zekâ çağında kültürel öznenin korunması için dilin berraklaştırılması, ortak hafızanın onarılması ve bilgi ile hikmetin yeniden buluşturulması gerektiğini vurguladı.

Çalıştayda; Proje Editörü Prof. Dr. Ömür Ceylan ise “WTPedia Projesinin Amacı, Kapsamı ve Beklentiler” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Prof. Dr. Ceylan, “Batı’ya Yön Veren Metinler” ve “Bize Yön Veren Metinler” çalışmalarının yaklaşık 17 yıllık bir emeğin ürünü olduğunu belirterek, projeye 43 farklı üniversiteden 137 akademisyenin katkı sunduğunu, yaklaşık 7.650 metnin incelendiğini, 2.493 metnin seçilerek külliyata dâhil edildiğini ve çalışmanın yaklaşık 4.825 sayfalık bir içerik ortaya koyduğunu aktardı. Prof. Dr. Ceylan, WTPedia dijital platformunun semantik arama altyapısı, yapay zekâ destekli çok dilli çeviri sistemi, tarih şeridi üzerinde karşılaştırmalı okuma imkânı, metinler arasında kavramsal ilişkilendirme ve akademik denetimli kullanıcı katkısı gibi özelliklerle yeni bir dijital bilgi ekosistemi oluşturmayı hedeflediğini söyledi.

Çalıştayın öğleden sonraki bölümünde Prof. Dr. Ömür Ceylan tarafından “Hakemli Süreç Yönetim Modülü ve İhtisas Komisyonları” başlıklı sunum gerçekleştirildi. Bu bölümde platformun akademik güvenilirliğini sağlayacak hakemlik yapısı, kullanıcı katkılarının değerlendirilme süreçleri, yapay zekânın dijital editör rolü ve ihtisas komisyonlarının işleyişi ele alındı.

Galatasaray Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Uzay Çetin ise “Teknik Fizibilite ve Alt Yapı” başlıklı sunumunda projenin yazılım altyapısı, yapay zekâ entegrasyonu, semantik arama sistemi ve dijital platformun teknik uygulanabilirliği hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Çalıştayın müzakere bölümünde, büyük dil modellerinin kültürel veri havuzlarından etkilenen yapısı, yapay zekâ sistemlerinde kültürel temsil meselesi, Türkçe merkezli dijital düşünce alanı oluşturma ihtiyacı, çeviri politikaları, telif ve etik konular ile projenin uzun vadeli genişleme perspektifi tartışıldı.

Çalıştaya; Rektörümüz Prof. Dr. Hasan Ali Karasar, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından Dr. Ahmet Karafil, Roma-Bizans Tarihi İhtisas Kurulu Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy, Osmanlı Bürokrasisi İhtisas Kurulu Üyesi Prof. Dr. Cahit Telci, Millî Edebiyat İhtisas Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mehmet Samsakçı, Osmanlı Leksikolojisi İhtisas Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ozan Yılmaz, Osmanlı Diplomasisi İhtisas Kurulu Üyesi Prof. Dr. Vehbi Günay, Proje Editörü Prof. Dr. Ömür Ceylan, Proje Yazılım Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Uzay Çetin, Editöryal Sekreterya üyeleri Dr. Ahmet Nizamoğlu, Dr. Güler Uğur Melikoğlu, Dr. Ekim Ortaç Uludüz, Dr. Emre Berkan Yeni ve Dr. Kayhan Şahan katıldı.

Çalıştay sonunda, Dünya’ya Yön Veren Metinler Dijital Platformu’nun yalnızca dijital bir veri tabanı değil; kültürel hafıza sistemi, yapay zekâ destekli akademik platform, semantik düşünce haritası, dijital kültürel diplomasi aracı ve Türkçe merkezli bilgi ekosistemi olarak tasarlandığı değerlendirildi. Projenin ilk aşamada mevcut külliyat üzerinden akademik ve teknik altyapıyla ilerlemesi, uzun vadede ise farklı kültür havzalarını kapsayabilecek şekilde genişlemesi hedeflendi.